Biografie en Arbeidersbeweging is de titel van het het onlangs verschenen themanumer van It Beaken, het tijdschrift van de Fryske Akademy te Leeuwarden.
Voor ongeveer de helft bestaat het nummer uit de neerslag van het symposium, waarmee historicus Johan Frieswijk in juni 2008 werd uitgeluid bij zijn afscheid van de Fryske Akademy.
Het gekozen thema sluit aan bij de rode draad in zijn werk: onderzoek doen naar regionale sleutelfiguren van het socialisme in Friesland.
De inhoud van van Biografie en Arbeidersbeweging:
Yme Kuiper – Inleiding: de arbeidersbiografie nader bekeken
Johan Frieswijk – Biografische aspecten van de geschiedschrijving van de arbeidersbeweging in Friesland
Yme Kuiper – Van charismatisch leider tot ethisch leidsman. Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Friesland rond 1890
Jan Willem Stutje – Het charisma van Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919). ‘Die het best kan lijden, brengt het meest tot stand’
Piet Hagen – Pieter Jelles Troelstra als Fries, Nederlander en internationalist. ‘Sa, Friezen, gyng it my’
Document – Twee grote socialistische voormannen in debat (1902). Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Piter Jelles Troelstra over het socialisme. Ingeleid door Johan Frieswijk
Rients Faber – Geen Wilhelmus, maar Fries volkslied. Uit het leven van de anarchist Sjoerd Aukes Tolsma (1853-1936)
Lijst van artikelen en boeken van Johan Frieswijk over arbeidersgeschiedenis
Gastredactie: Kerst Huisman, Yme Kuiper, Willem Visser en Geart de Vries.
It Beaken
Tijdschrift van de Fryske Akademy, jaargang 71, 2009, nummer 1/2 – 176 pagina’s. Prijs: € 17,50 excl. verzendkosten. Te bestellen bij: boekhandel Afuk, telefoon: +31582343070 of hier.
Op vrijdag 12 maart organiseert de Werkgroep Geschiedenis van de Wiardi Beckman Stichting een bijeenkomst over het leven van Pieter Jelles Troelstra.
Aanleiding voor deze bijeenkomst is het verschijnen van de biografie Politicus uit hartstocht van Piet Hagen. Bovendien wordt dit jaar herdacht dat Troelstra 150 jaar geleden werd geboren.
Er zijn vier sprekers en een echt symposion.
Piet Hagen schetst de balans van Troelstra's leven.
Bram Stemerdink (oud-minister voor de PvdA) zal het internationale aspect van Troelstra’s politieke activiteiten bespreken.
Adriaan van Veldhuizen (historisch onderzoeker Universiteit Leiden) schenkt aandacht aan de partijcultuur in de SDAP en de persoonlijke verhoudingen tussen Troelstra en een aantal minder bekende namen binnen de vroege sociaal-democratische beweging.
Erie Tanja (historisch onderzoeker Radboud Universiteit) over Troelstra als parlementair voorman van de SDAP.
De forumdiscussie staat onder leiding van Jacco Pekelder (historicus Universiteit Utrecht en voorzitter Werkgroep Geschiedenis). Paul Kalma (Tweede Kamerlid voor de PvdA), Hans Blom (emeritus hoogleraar Universiteit van Amsterdam, onder voorbehoud) en Bertus Mulder (voorzitter PvdA gewest Fryslân) zullen discussiëren over de betekenis van Troelstra voor de SDAP en de PvdA.
Locatie: I.I.S.G, Cruquiusweg 31, Amsterdam
Datum en tijd: vrijdag 12 maart 2010, 14.30-17:00 uur
Toegang: gratis, aanmelden via wg-geschiedenis@wbs.nl
Zomer 1917. In Amsterdam was de situatie gespannen. De voedselvoorziening haperde. De aardappels kwamen te laat en die er waren stonden te wachten op vervoer naar het buitenland. Jordanese vrouwen grepen in en namen van enige schuiten de aardappelen mee.
Onbedoeld gaven ze daarmee het sein tot een oproer van niet alleen maar vrouwen. De beroering sloeg over naar de Oostelijke Eilanden en andere delen van de stad. Het stadsbestuur stuurde er de politie en het leger op af en er vielen enige doden.
Amsterdam had toen een socialistisch bestuur met de beroemde Wibaut als Wethouder van Levensmiddelen. Had het bestuur de situatie kunnen voorkomen? Hoe reageerde het bestuur achteraf? Het zijn slechts twee van de vele vragen die voor Anne Petterson open stonden toen zij het aardappeloproer koos als onderwerp voor haar afstudeerscriptie. Deze scriptie is binnenkort te lezen op deze site.
Datum en tijd: zondag 17 januari 2010, 13.30 uur. Toegang gratis.
Locatie: Buurthuis Straat en Dijk, Haarlemmerstraat 132-136, Amsterdam.
Op vrijdag 11 december organiseert Kritiek. Jaarboek voor socialistische discussie en analyse een discussie over Een links antwoord op het hedendaagse populisme.
Hierbij nodigen zij u van harte uit voor deze bijeenkomst.
Peter Achterberg (als socioloog verbonden aan de Erasmus Universiteit) zal een analyse geven van het succesvolle economische populisme van onder anderen de Partij voor de Vrijheid en de daarmee verbonden verrechtsing van de arbeidersklasse.
Merijn Oudenampsen (verbonden aan het project Design Negation, Jan van
Eyck-academie) zal spreken over de vormgeving van ‘het volk’ en het gebruik van een populistisch discours.
Vervolgens gaan beide sprekers met elkaar en het publiek in debat over de vraag: 'hoe moet links het populisme een weerwoord bieden?'
Datum en tijd: vrijdag 11 december 2009, 15.00-17.00 uur. Na afloop is er een borrel. Locatie: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, Cruquiusweg 31, Amsterdam. Laat even weten dat u komt. Dit kan door een e-mail te sturen naar: redactie@jaarboekkritiek.nl. Voor meer informatie zie de website van Kritiek.
Donderdag 1 oktober presenteert Jaarboek Kritiek een discussiebijeenkomst over het verleden, het heden en de toekomst van de Europese kraakbeweging. Dit naar aanleiding van het nieuwe nummer van Kritiek. Jaarboek voor Socialistische Discussie en Analyse. Hierin wordt uitgebreid aandacht besteed aan kraken in Europa.
Sprekers: Hans Pruijt (Erasmus Universiteit), Marco van Duijn (Eurodusnie) en Bart van der Steen (Universiteit Firenze).
Wanneer: Donderdag 1 oktober 21.00 uur
Waar: De Linkse Kerk, Vrijplaats Koppenhinksteeg, Hooglandse Kerkgracht 4, Leiden
Meer info en contact: www.jaarboekkritiek.nl
In 2010 is het vijfenzestig jaar geleden dat Nederland bevrijd werd van de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De Vakbondshistorische Vereniging en het IISG hebben het initiatief genomen de rol van de vakbeweging in de oorlog en vooral de ervaringen en dilemma's van de bestuurders èn leden van de verschillende vakbondsorganisaties op een gestructureerde wijze te belichten. Het gaat er om het inzicht in deze moeilijke periode te vergroten.
In dit artikel legt Jeroen Sprenger uit wat de bedoeling en reikwijdte is van dit project. Het onderwerp past in de week van de geschiedenis oorlog en vrede. Op 24 oktober van dit jaar is er de officiële opening van het project en van de website. De website. Meer nieuws na 24 oktober 2009.
Op vrijdag 29 mei is er het nieuwe nummer van Kritiek. Jaarboek voor socialistische Discussie en Analyse.
Tijdens de boekpresentatie wordt er een debat georganiseerd met Eric Duivenvoorden, historicus en schrijver van het boek Een voet tussen de deur. Geschiedenis van de kraakbeweging en Hans Pruijt, socioloog en schrijver van het Kritiek-artikel Kraken in Europa. Zij zullen ingaan op het heden, verleden en de toekomst van de kraakbeweging en de betekenis van huizenstrijd voor de huidige linkse beweging.
De presentatie vindt plaats op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en begint om 16.00 uur. Om 17.00 is er een receptie met hapjes en drankjes. Meer informatie is te vinden op de website van het jaarboek.
Amsterdam, Stadsarchief, zondagmiddag 19 april.
Dick Pels en Ron Blom praten, discussiëren en verschillen van mening over de vooruitstrevende liberalen in de jaren negentig van de negentiende eeuw.
Dick Pels is socioloog, publicist en betrokken bij de progressief-liberale denktank Waterlandstichting. Ron Blom is SP-lid en kenner van de linkse beweging in Amsterdam. Hij is gepromoveerd over de linkse soldaten en hun organisaties tijdens de Grote Oorlog. Voor een bespreking zie hier.
Waar gaat het om?
Wim Treub en de opkomst van de radicalen in de raad: jonge , vooruitstrevende liberalen onder leiding van Treub, houden een pleidooi voor uitbreiding van gemeentelijke taken, openbare nutsvoorzieningen in handen van de gemeente; gas, water telefoon en tram. Ook de woonellende werd aangepakt. De stad Amsterdam werd een proeftuin voor de verzorgingsstaat.
De sociaal-democraten volgden het pad door de liberalen uitgezet. Zo maakte de sociaal–democraat Wibaut van Amsterdam het Mekka van de volkshuisvesting. Alleen al tussen 1917 -1922 werden 6500 woningen gebouwd, met name in de Transvaalbuurt en Betondorp. Om de binnenstad en in Noord werden arbeiderswoningen gebouwd. Ook Wibaut was vooruitstrevend op het gebied van onderwijs, cultuur, sociale voorzieningen en openbare nutsbedrijven.
De bijeenkomst vindt plaats in het Stadsarchief Amsterdam, voor informatie zie de website van het Stadsarchief van Amsterdam.
Op vrijdag 24 april aanstaande zal redactielid Dennis Bos een lezing houden over zijn proefschrift Waarachtige volksvrienden over de vroege Amsterdamse socialisten.
Zijn lezing vindt plaats in het Amsterdam Historisch Museum in het kader van een lezingencircuit over De Canon van Amsterdam. Piet de Rooij verzorgt bijvoorbeeld een lezing over Samuel Sarphati.
Voor meer informatie, klik hier.
Yes we can is de slogan van president Obama.
Zijn verkiezingsleus zou ontleend kunnen zijn aan congreslid James Hudson Maurer, lid van de Socialist Party. Maurer noemde zijn autobiografie "It can be done". Die werd in 1938/9 gepubliceerd door de Rand School Press in New York City. Maurer speelde een belangrijke rol bij de bestrijding van kinderarbeid in Amerika. In 1906 en 1939 was hij de socialistische kandidaat voor het vice-presidentschap.
Rand School is niet zo maar een naam. Surinaams activist Otto Huiswoud studeerde aan de Rand School of Social Sciences. Het schoolgebouw herbergt tegenwoordig New York University’s Tamiment Library. Het archief van Otto's weduwe Hermina Dumont Huiswoud ligt er opgeslagen. Een uitstapje van Obama naar eigen huis! "Yes we can!
(overgenomen uit het Barryl Biekman netwerk).
Otto Huiswoud is tweemaal onderwerp geweest van een artikel in Onvoltooid Verleden. In het eerste nummer schreef Frits Corsten een uitgebreid verhaal, in het derde nummer haalde Ruud Beeldsnijder persoonlijke herinneringen aan hem op.
Tentoonstelling over Rinus van der Lubbe!
Het jaar 2009 heeft twee gedenkwaardige data met betrekking tot Rinus van der Lubbe. Op 10 januari 1934 is hij door de nazi's onthoofd. En op 13 januari 1909 is hij in Leiden geboren. Beide feiten vormen de aanleiding voor een tentoonstelling in De Lakenhal te Leiden met aandacht voor Van der Lubbe.
De tentoonstelling heet De Tegenstander en is gemaakt door kunstenaar Gert Germeraad. Hij combineert zijn eigen werk over Van der Lubbe met beelden over actuele thema’s, zoals de gebeurtenissen in Srebrenica, in de Abu Graib-gevangenis en in Afghanistan.
In deze recente beelden, met als titel Prisoners Of War, staat steeds een mens centraal. Het ene moment is hij held, dan weer beul of slachtoffer. Over Van der Lubbe zelf is al veel geschreven onder andere door Dennis Bos in nummer zes van ons blad naar aanleiding van een interview met de vrouw die mogelijk zijn meissie is geweest: Rondom Rinus van der Lubbe
 - Jansje Vink, jaren dertig.
Aanstaande zondag 18 januari is van 14.30 tot 17.00 uur onder de titel Beeld op Van der Lubbe. Held of slachtoffer? een speciale middag georganiseerd in De Lakenhal. Kees Walle belicht het leven van Marinus van der Lubbe, Fredie Beckmans geeft een performance en er zullen historische filmfragmenten over Van der Lubbe worden getoond. De toegang is gratis!
De aktualiteit van de zelfbevrijding
Bijeenkomst Vrijdag 21 november 2008, 15-18 uur
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
Cruquiusweg 31, 1019 AT Amsterdam
Annie Adema van Scheltemazaal
Bijdragen (in het Nederlands en Engels) van Christian Frings, Marja van de Klok, Marcel van der Linden
De Nederlandse radencommunist Cajo Brendel (1915-2007) heeft met zijn geschriften een revolutionaire theorie en traditie in leven gehouden die is voortgekomen uit de proletarische opstanden en revoluties van de vroege twintigste eeuw. Brendels stroming ontwikkelde een radikale kritiek op alle hiërarchische organisatievormen – staten, partijen, vakbonden – en bepleitte het zelfstandig handelen van arbeiders en arbeidsters. Toen het kapitalisme na de Tweede Wereldoorlog weer op krachten kwam, waren er nog maar weinig mensen die net als Cajo Brendel aan deze radikale opvatting (verwant aan het denken van de jonge Marx) vasthielden en op die manier latere generaties inspireerden. Nu een nieuwe wereldcrisis zichtbaar begint te worden zijn Brendels geschriften opnieuw actueel, ondanks hun beperkingen. Alles draait uiteindelijk om het vermogen van mensen zichzelf te bevrijden uit de overheersing van staat en kapitaal.
Op de bijeenkomst zijn er enkele verhalen en beelden over de mens Cajo Brendel en enkele korte toespraken over zijn belangrijkste stellingen. De eerder dit jaar in Duitsland verschenen bloemlezing Die Revolution ist keine Parteisache (De revolutie is geen partij-aangelegenheid) met teksten van Brendel zal door een van de redacteuren in het Engels worden gepresenteerd.
Cajo Brendel
Die Revolution ist keine Parteisache. Ausgewählte Schriften
Unrast-Verlag Münster, 2008, 320 Seiten, 18.00 Euro
Donderdag 12 september 2008 is het eerste exemplaar van het boek ‘Peer Corstiaan en ’t Zondig Paterken’ gepresenteerd. Auteur is Hans Verhoeff verhaalt over het dubbelleven van de socialist G.L. Janssen in 19e eeuws Brabant.
Janssen was sergeant-majoor in het leger maar werd in 1886 vanwege zijn socialistische idealen van Den Haag naar Bergen op Zoom overgeplaatst. Na vier jaar verlaat hij het leger en wordt hij de eerste voltijdse redacteur van de Nieuwe Bredasche Courant. In Breda leidde hij een dubbelleven. Enerzijds is hij als redacteur van de krant een gerespecteerd burger, anderzijds is hij een radicaal socialist die in allerhande linkse bladen en kranten onder diverse pseudoniemen publiceert.
Het boek is te bestellen bij Van Ierland Uitgeverij
Afscheidsymposium Johan Frieswijk
Deze zomer neemt Johan Frieswijk na bijna 22 jaar afscheid van de Fryske Akademy. Sinds 1 oktober 1986 werkte hij daar als historicus voor de Nieuwste Tijd. De Fryske Akademy biedt hem een afscheidsymposium aan op donderdag 5 juni 2008, ’s middags vanaf 13.30 uur in het congres- en studiecentrum It Aljemint aan de Doelestraat te Leeuwarden.
Het thema van het symposium is: ‘Van prosopografie naar biografie: het persoonlijke element in de arbeidersgeschiedenis’. Akademy-directeur prof.dr. R. Salverda opent het congres, dat onder voorzitterschap zal staan van prof.dr. Yme Kuiper van de Rijksuniversiteit Groningen.
Sprekers zijn dr. Dennis Bos van de Universiteit Leiden over prosopografisch onderzoek naar de arbeidersbeweging, dr. Jan Willem Stutje van de Rijksuniversiteit Groningen over het beeld van Domela Nieuwenhuis, drs. Piet Hagen over de biografie van Pieter Jelles Troelstra en dr. Johan Frieswijk zelf over het biografische element in de geschiedschrijving van de arbeidersbeweging in Fryslân. Na afloop van het symposium is er gelegenheid om persoonlijk afscheid te nemen van Johan Frieswijk in een informeel treffen.
Het bijwonen van dit afscheidssymposium is gratis, maar in verband met de organisatie wil de Fryske Akademy graag weten op hoeveel mensen men kan rekenen. Daarom is het noodzakelijk om zich even op te geven. Dat kan bij de receptie van de Fryske Akademy tot en met woensdag 28 mei 2008 via e-mail resepsje@fa.knaw.nl, telefonisch (058) 213 14 14, of schriftelijk: Fryske Akademy, Postbus 54, 8900 AB Leeuwarden.
Boekpresentatie Kritiek 14 mei j.l.
Op woensdag 14 mei vond de presentatie plaats van Kritiek. Jaarboek voor socialistische Discussie en Analyse. De presentatie was op het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis te Amsterdam.
Meer informatie is te vinden op: www.jaarboekkritiek.nl en www.iisg.nl .
Meer dan dertig jaar geen foto van J.P.A. te Boekhorst uit zijn gloriejaren, maar dankzij achterachterkleinkind Rachel Halverstad hebben we nu een foto van hem met zijn vier dochters en 'zijn' Bakkersbode. Het is, zeer waarschijnlijk, een foto uit de eerste tien jaren van de vorige eeuw.
Voor het artikel klik.
In het artikel over Henk Sneevliet in editie zes, dat de Landdag van het Nationaal Arbeids Secretariaat 1928 tot onderwerp had met de stills uit de nooit uitgegeven film over die Landdag, hebben we nu de gehele video opgenomen.
Voor het artikel met stills en video klik hier
Voor het afspelen van de video klik hier!!
Een dezer dagen verschijnt bij uitgeverij Aksant het boek Strikes around the World. Een unieke studie waarin de ontwikkelingen op politiek, economisch en juridisch gebied aan de orde komen. Alles met betrekking tot stakingen, uitsluitingen en andere arbeidsconflicten.
Een aanrader voor iedereen die hier op enige manier mee bezig is.
 - NIEUW BOEK over Harm Kolthek en zijn SP
NIEUW BOEK over Harm Kolthek en zijn SP
Ron Blom heeft een boek geschreven over de bekende sociaal-anarchist Harm Kolthek en 'zijn' Socialistische Partij. In 1918 kwam Kolthek voor deze partij in de Tweede Kamer. Deze SP was een typisch product van de vroege arbeidersbeweging met veel libertaire wortels. Zij zette zich af tegen het stembussocialisme van de SDAP en het rode militarisme van het bolsjewisme. Veel van de partijkaders waren actief in het Nationaal Arbeidssecretariaat (NAS), de radicalere concurrent van het met de sociaal-democratie verbonden NVV. Met de introductie van het algemeen kiesrecht voor mannen en de groeiende rol van de overheid in het economische leven voelden deze voormalige anarchisten de noodzaak om wel aan verkiezingen deel te nemen. In het NAS kwamen zij op voor arbeidswetgeving en een meer professionele opzet van de van oudsher federalistisch ingestelde radicale vakbeweging.
Over de SP van voormalig NAS-secretaris Harm Kolthek is erg weinig bekend. Dit is het eerste gedegen onderzoek naar de opkomst, groei en neergang van deze libertair-socialistische partij met wortels in de vakbeweging. De historicus Ron Blom maakte naast bronnenonderzoek in verschillende archieven gebruik van informatie van opgespoorde familie van de betrokken raadsleden en activisten. Dit alles heeft geresulteerd in een fraaie reconstructie van radicale arbeidersmilieus in het interbellum. Blom neemt de lezer mee en biedt een rondgang door de wereld van de globalisten van het Esperantisme, de blasfemische vrijdenkers van De Dageraad, de aanhangers van het gebroken geweertje van de Internationale Anti-Militaristische Vereniging (IAMV), diverse amateur toneelgezelschappen en koren, seksuele voorlichters van de Nieuw-Malthusiaanse Bond en kleurrijke propagandisten van de coöperatiegedachte.
Ron Blom (1963) is werkzaam bij het Stadsarchief Amsterdam. In 2004 promoveerde hij op het proefschrift 'Niet voor God en niet voor het Vaderland. Linkse soldaten, matrozen en hun organisaties tijdens de mobilisatie van 14-18'. Van zijn hand verschenen diverse artikelen in tijdschriften en boeken zoals onder meer in de bundel 'Wankel Evenwicht. Neutraal Nederland en de Eerste Wereldoorlog'.
Te bestellen bij uitgeverij Eburon te Delft, zie de website.
|
